مثنـوی احمـدک

معلم چو آمد، به ناگه کلاس؛
چوشهری فروخفته خاموش شد
سخن های ناگفته در مغزها
به لب نارسیده فراموش شد

معلم ز کار مداوم مدام
غضبناک و فرسوده و خسته بود
جوان بود و در عنفوان در شباب
جوانی از او رخت بر بسته بود

سکوت کلاس غم آلود را
صدای رسای معلم شکست
زجا احمدک جست و بند دلش
از این بی خبر بانگ ناگه گسست

"بیا احمدک درس دیروز را
بخوان تا بدانم که سعدی چه گفت"
ولی احمدک درس ناخوانده بود
به جز آنچه دیروز از وی شنفت

عرق چون شتابان سرشک ستم
خطوط خجالت به رویش نگاشت
لباس پر از وصله و ژنده اش
به روی تن لاغرش لرزه داشت

زبانش به لکنت بیفتاد و گفت
"بنی آدم اعضای یکدیگرند"
وجودش به یکباره فریاد کرد
"که در آفرینش ز یک گوهرند"

در اقلیم ما رنج بر مردمان

زبان و دلش گفت بی اختیار

"چو عضوی به درد آورد روزگار"

"دگر عضوها را نماند قرار"
"تو کز…، تو کز…" وای یادش نبود
جهان پیش چشمش سیه پوش شد
نگاهی ز سنگینی از روی شرم
به پایین بیفکند و خاموش شد

در اعماق مغزش به جز درد و رنج
نمی کرد پیدا کلامی دگر
در آن عمر کوتاه او خاطرش
نمی داد جز آن پیامی دگر

ز چشم معلم شراری جهید
نماینده ی آتش خشم او
درونش پر از نفرت و کینه گشت
غضب می درخشید در چشم او

"چرا احمدِ کودنِ بی شعور،"
معلم بگفتا به لحنی گران
"نخواندی چنین درس آسان بگو"
"مگر چیست فرق تو با دیگران؟"

عرق از جبین، احمدک پاک کرد
خدایا چه می گوید آموزگار
نمی داند آیا که در این دیار
بود فرق مابین دار و ندار؟

چه گوید؟ بگوید حقایق بلند؟
به شرحی که از چشم خود بیم داشت
بگوید که فرق است مابین او
و آنکس که بی حد زر و سیم داشت؟

به آهستگی احمد بی نوا
چنین زیر لب گفت با قلب چاک
"که آنان به دامان مادر خوشند
و من بی وجودش نهم سر به خاک

به آنها جز از روی مهر و خوشی
نگفته کسی تاکنون یک سخن
ندارند کاری به جز خورد و خواب
به مال پدر تکیه دارند و من

من از روی اجبار و از ترس مرگ
کشیدم از آن درس بگذشته دست
کنم با پدر پینه دوزی و کار
ببین دست پر پینه ام شاهد است"

سخن های او را معلم برید
هنوز او سخن های بسیار داشت
دلی از ستم کاری ظالمان
نژند و ستمدیده و زار داشت

معلم بکوبید پا بر زمین
و این پیک قلب پر از کینه است
"به من چه که مادر ز کف داده ای ؟"
"به من چه که دستت پر از پینه است ؟!"

رود یک نفر پیش ناظم که او
به همراه خود یک فلک آورد
نماید پر از پینه پاهای او
ز چوبی که بهر کتک آورد !

دل احمد آزرده و ریش گشت
چو او این سخن از معلم شنفت
ز چشمان او کورسویی جهید
به یاد آمدش شعر سعدی و گفت :

ببین، یادم آمد، دمی صبر کن

تامــل، خــدا را، تامــل، دمـی ...

"تو کز محنت دیگران بی غمی"

"نشاید که نامت نهند آدمی!"

بحر رکض الخیل

بحر رکض الخیل

این بحر به معنی دویدن اسب می باشد و باید آن را با آهنگ دیویدن اسب (پیتیکو پیتیکو) خواند

و معمولا بر وزن  فعولون فعولون فعولون فعولون و یا فاعلن فاعلن فاعلن فاعلن و همچنین فعلن فعلن فعلن فعلن

می باشد که به عنوان مثال دو بیت زیر در وزن اخیر سروده شده است.

بدمیده گلی به بر چمنی    به کناره ی بوته ی یاسمنی

                                            ز پس عبهر و نرگس و نار و رزان   به ترنج و و شقایق و نسترنی

بت من بشکستی و خود شده ای بت من   بت من تو چه بت شکنی

                                           فکأن لأنتَ کبیرَهمٌ  فکسرتَهمٌ بیدٍ قَمنِ

شهید گمنام

صدر الدین ربیعی از شعرای دربار ملک فخر الدین کرت بوده است و تا سال 1304 هجری هیچ اثری نه در تواریخ و نه در تذکره ها از او دیده نشد،در این سال مرحوم ملک الشعرا بهار شرح حال او را در جلد چهارم روضه الصفای خطی دیدند که در روضه الصفای چاپی موجود نبود.این شاعر بزرگوار و جوانمرگ شهید در سن سی سالگی در زندان ملک فخر الدین کرت کشته گردید،در این مکتوبات منظومی که در اینجا می آورم او از شاه طلب زندگانی و آزادی کرده و به ناچار به مدح شاه پرداخته است تا رهایی یابد ولی شاه جواب مایوس کننده ای برایش فرستاده و سرانجام او را کشته است.اکنون تنها ابیات برگزیده آورده میشود.

شاه ندارد چو تو گویی به یاد                              شاه ورای تو بگیتی مباد

قاعده ی دوره ی سنجر تویی                             واسطه ی ملک سکندر تویی

دوره ی سنجر ز تو دارد نوید                               ملک سکندر ز تو دارد امید

به ز تو بر تخت کسی شاه نه                             به ز منت هیچ نکو خواه نه

بنده ام آخر زچه بندم کنی                                 بد نیم آن به که پسندم کنی

از خود و خیسار یکی باد کن                              داد کن از بهر خدا داد کن

یا نظری کن بکله گوشه ای                                یا مددی بخش برم توشه ای

یا چو بزرگان ز من اندر گذر                                 یا چو کریمان ز سرم در گذر

روح پدر پیر مرا شاد  کن                                   بهر خدا بنده ای آزاد کن

جان چه ستانی که جوانم هنوز                          هست امیدم که بمانم هنوز

گرچه گزیدی به ایادی مرا                                 جان و جوانی نه تو دادی مرا

شاه جهانی به جهانی زینهار                            آنچه ندادی نستان زینهار

نامه بر این نکته به پایان رسید                           وز ره طی باز به پایان رسید

پس به بر شاه فرستادمش                              از خود و از بنده خبر دادمش

نامه من خواند ز سر تا به پای                           و سر انصاف به فرهنگ و رای

دوده و قرطاس و قلم خواست زود                      پاسخ از این گونه بیاراست زود

گفت ایا کشتنی ناسپاس                                مسخره ی ناکس حق ناشناس

تو به جهان از چه سبب زیستی                         هیچ نگویی که  تو خود کیستی

نیست تو را روی رهایی ز بند                            خواه کنون گریه کن و خواه خند

زنده سوی گور فرستادمت                               حال همینست، خبر دادمت

گردیده یکی اسم من و واژه ی صبر                      خورده گره اختیار چشمم با جبر

دارم شب و روز بی امان می بارم                         من روی تو را سپید کردم،ای ابر

                                                       ***

امروز تمام شهر،سجاده به دوش                        بهر طلب باران،با جوش و خروش

کردند دعا؛غافل از اینکه خداست                        همواره به فکر کودک دست فروش ......

کس را چه زور و زهره که وصف علی کند                                  جبار در مناقب او گفته هل اتی

زورآزمای قلعهٔ خیبر که بند او                                                 در یکدگر شکست به بازوی لافتی

مردی که در مصاف، زره پیش بسته بود                                     تا پیش دشمنان ندهد پشت بر غزا

شیر خدای و صفدر میدان و بحر جود                                        جانبخش در نماز و جهانسوز در وغا

دیباچهٔ مروت و سلطان معرفت                                               لشکر کش فتوت و سردار اتقیا

فردا که هرکسی به شفیعی زنند دست                                   ماییم و دست و دامن معصوم مرتضی

پیغمبر، آفتاب منیرست در جهان                                              وینان ستارگان بزرگند و مقتدا

یارب به نسل طاهر اولاد فاطمه                                              یارب به خون پاک شهیدان کربلا

یارب به صدق سینهٔ پیران راستگوی                                         یارب به آب دیدهٔ مردان آشنا

دلهای خسته را به کرم مرهمی فرست                                     ای نام اعظمت در گنجینهٔ شفا

گر خلق تکیه بر عمل خویش کرده‌اند                                        ما را بسست رحمت وفضل تو متکا

یارب خلاف امر تو بسیار کرده‌ایم                                             و امید بسته از کرمت عفو مامضی

چشم گناهکار بود بر خطای خویش                                          ما را ز غایت کرمت چشم در عطا

یارب به لطف خویش گناهان ما بپوش                                       روزی که رازها فتد از پرده برملا

صحبت دیوانگان دیوانگی می آورد

                                         گر به ما خواهی نشستن فکر زنجیری بکن

***

به جوی آب افتادم ولی ز بی قدری

                                         چو عکس شاخ درختان نبرد آب مرا

***

کس نمی بینم که باشد خالی از دیوانگی

                                           درجنون آباد گیتی آدم عاقل کجاست؟